فرزندپروری در عصر دیجیتال یکی از مهمترین دغدغه های والدین است؛ اینکه چطور فرزندان را در مواجه با اینترنت و فناوری آموزش دهند، از خطرات آن بکاهند و در عصر دیجیتال و فناوری، فرزندپروی خوبی داشته باشند.
” اگر شما بچه دارید ، متوجه میشوید که آنها دو حالت دارند، یا در خواب هستند یا آنلاین!” اریک اشمیت، رییس گوگل
دغدغه خاطر برای فرزندان در همه زمانها همراه والدین بوده است. با این حال به نظر میرسد یک مسئله کاملاً جدید در 25 سال گذشته ایجاد شده است: فناورری دیجیتال و اینترنت. آیا باید در مورد استفاده فرزندانمان از آن نگران باشیم یا خوشحال؟ آیا باید سعی کنیم استفاده از آن را کنترل کنیم یا آنها را به فرزندمان بسپاریم؟
بررسیهای مختلف نشان میدهد که بسیاری از والدین، نگران استفاده فرزندانشان از اینترنت، رسانههای اجتماعی و فناوری دیجیتال هستند. در این مقاله به طور کلی به مواردی میپردازیم که در رابطه با فرزندپروری در عصر دیجیتال با آنها رو به رو هستیم.
مهمترین دغدغه والدین در عصر دیجیتال
بدون شک مهمترین نگرانی والدین در استفاده فرزندانشان از فناوری های دیجیتال، حفظ سلامتی و امنیت آنهاست. بسیاری از والدین در مورد اینکه فرزندانشان در این فضا مورد سوء استفاده قرار گیرند دغدغه خاطر دارند. این دغدغه ها اغلب تحت سرفصل امنیت آنلاین قرار میگیرند که یکی از مهمترین موضوعات در رابطه با استفاده از فناوریهای دیجیتال است.
والدین و فرزندانشان برای حضور ایمن در فضای مجازی نیاز به آموزش دارند. این آموزش، به معرفی تهدیدهای آنلاین و حفاظت از اطلاعات شخصی میپردازد.
از جمله تهدیدهای آنلاین، دسترسی به سایتهایی است که محتوای نامناسب مثل هرزه نگاری و خشونت به نمایش میگذارند یا کاربران خود را ترغیب میکنند اطلاعات شخصی یا تصاویر برهنه خود را بارگذاری کنند.
زورگویی آنلاین و اخاذی از دیگر تهدیدهای استفاده از فناوری است که میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد و حتی ادامه زورگویی در دنیای واقعی باشد.
به راهنمایی و مشاوره نیاز داری؟
مهارت های مورد نیاز والدین برای فرزندپروری در عصر دیجیتال
علاوه بر این والدین نیاز به مجموعه کاملی از مهارتها برای ارتقای تواناییهای خود در مواجهه با فناوریهای دیجیتال دارند. والدگری دیجیتال، موضوعات مختلفی مثل ایجاد سبک ارتباطی باز و پذیرا، یادگیری مهارتهای گفتگویی برای موقعیتهای چالش برانگیز، ایجاد قوانین و مرزهای مشخص خانوادگی و در کنار آن افزایش سواد رسانهای مهارتهای استفاده از ابزارهای نظارت و کنترل را شامل میشود.
والدین نیاز دارند در مورد استفاده خود از فناوریهای دیجیتال تأمل کنند، در مورد موارد بازدارنده گفتگو بیاندیشند، نگرانیهای خود را واقعیت سنجی کنند، خطاهای ادراکی خود را در رابطه با فناوری بشناسند، در مورد مراحل رشدی فرزندانشان و جذابیت رسانه برای آنها در هر دوره سنی بیشتر بدانند و یاد بگیرند و در کنار افزایش دانش رسانهای خود اطلاعات واقعی و متناسب با سن در اختیار فرزندانشان قرار دهند.
آسیب های روانیِ فناوری برای فرزندان
تأثیرات روانی و اجتماعی فناوری، یکی دیگر از نگرانیهای والدین است. یکی از پرتکرارترین شکایتهای والدین استفاده بیش از اندازه فرزندانشان از صفحههای نمایش است. مهمترین چالشهای والدین در این رابطه از دست رفتن سلامتی جسمی و روحی فرزندان شان به واسطه چشم دوختن زیاد به صفحات نمایش، کمبود تحرک، جا ماندن از مسئولیتهای مهم و ارتباطات و مشاهده محتوای نامناسب است.
والدین معمولاً گزارش میکنند که فرزندانشان به خاطر استفاده زیاد از صفحههای نمایش مثل گوشی لپ تاپ، پی اس فور ، تلوزیون و … پرخاشگر شدهاند یا تمرکز و توجه آنها کمتر شده است و حتی در مواردی به استفاده از آن وابستگی پیدا کردهاند؛ به طوری که از بخشهای دیگر زندگیشان غفلت میکنند و تمام چیزی که میخواهند استفاده از صفحات نمایش است. بنابراین مدیریت زمان استفاده از صفحات نمایش یکی از موارد بسیار مهم در فرزندپروری در عصر دیجیتال است.
در اینجا یادآور میشوم نسبت به برنامه ریزی برای اوقات فراغت کودکان و فرزندانتان اقدام کرده و از مطالب آموزشی وبسایت خودیاری در این راستا کمک بگیرید.
تأثیر عصر دیجیتال بر آموزش فرزندان
یکی از حوزههایی که فناوریهای دیجیتال آن را به شدت دستخوش تغییر کردهاند، آموزش است. آموزش به شکل سنتی آن هر روز بیشتر از دیروز در حال تغییر به آموزش آنلاین است که به ویژه بعد از دوران پاندمی کرونا رشد هر چه بیشتر داشته است.
شاید این یکی از مزایای گسترش فناوری های دیجیتال باشد اما میتواند چالشهایی نیز به همراه داشته باشد. از جمله مواردی که والدین به آن اشاره میکنند یادگیری ضعیفتر به دلیل سرعت رد شدن محتوا و عدم تمرکزی است که ایجاد میکند.
با این حال، فرصتهای قابل توجهی هم در آن وجود دارد که میتوان به دسترس پذیر کردن آموزش برای بسیاری از افراد اشاره کرد. در این زمینه معرفی پلتفرمها و ابزارهای آموزشی مفید برای کودکان و راهکارهایی برای ایجاد تعادل بین آموزش دیجیتال و فعالیتهای فیزیکی و اجتماعی می تواند راه گشا باشد.
از دیگر موضوعات پر اهمیت در رابطه با فناوری های دیجیتال این است که امکان دسترسی به گستره وسیعی از اطلاعات را برای ما فراهم می کند. صرفاً با تایپ کردن هر آنچه در ذهن مان به عنوان سوال یا دغدغه مطرح شده در موتورهای جستجو مانند گوگل میتوانیم به انبوهی از اطلاعات مرتبط با آن دست پیدا کنیم و این مشخصاً از مزایای فناوری است.
دسترسی به اینترنت و همه چیزهایی که در آن وجود دارد میتواند به افراد کمک کند تا انتقادپذیر و تحلیل گر باشند، اما همزمان میتواند ما را دچار خطا کند.
نکته کلیدی این است که بدانید فقط به این دلیل که در یک سایت مقاله ای میخوانید، پادکستی را در رابطه با موضوعی خاص گوش میکنید یا ویدئویی را در مورد یک موضوع میبینید به این معنی نیست که درست است. بسیار پیش می آید که وایرال شدن یک ویدئو را دلیل بر درستی آن میدانیم، یا پرمخاطب بودن (فالورهای زیاد) یک صفحه به عنوان قابل اتکا بودن محتواهای تولید شده آن تلقی میشود. اینجاست که تفکر انتقادی و استدلال ورزی اهمیت پیدا میکند و مثل بقیه مواردی که تاکنون بررسی کردیم نیاز به آموزش در آن داریم.
در کنار همه اینها دنیای دیجیتال مملو از فرصتهای یادگیری و رشد است که اتفاقاً قبل از اینکه به چالشهایش بپردازیم باید آنها را بشناسیم. تمرکز صرف بر چالشها و تهدید های دنیای دیجیتال امکان شناخت درست آن را از ما میگیرد و حتی در مواجهه با چالشهای آن هم میتواند مانع ایجاد کند زیرا ما برای مدیریت عادتهای اشتباه در استفاده از فناوری، نیاز داریم عادتهای درست را ایجاد کنیم و برای این کار لازم است با دنیای دیجیتال دوست شویم و نقطه نظر مثبتی درباره آن داشته باشیم.
در مقاله های بعدی به طور مجزا به هر کدام از این چالش ها و فرصت ها میپردازم
لاله دستوری، روانشناس بالینی
بدون دیدگاه