زخم های رابطه به آسیبهای عاطفی و روانی اشاره دارد که یک نفر در طول رابطه خود تجربه میکند؛ این زخمها اغلب به دلیل مشکلات و تعارضات ارتباطی، عدم توجه به نیازهای عاطفی شریک عاطفی، خیانت، یا خشونت، نادیده گرفته شدن مکرر و … ایجاد میشوند و میتوانند بر کیفیت و پایداری رابطه تأثیر منفی بگذارند.
دکتر سوجانسون زخمهای رابطه را به عنوان ضربههای عاطفی توصیف میکند که به دلیل شکستهای متعدد در ارتباط و عدم برآورده شدن نیازهای اساسی عاطفی در رابطه ایجاد میشوند.
این زخمها میتوانند منجر به کاهش اعتماد، افزایش نگرانی و اضطراب شوند و علاوه بر کاهش علاقه و عشق بین شرکا میتواند خشم و تنفر نسبت به یکدیگر را نیز به وجود آورد.
اگر این زخمها به درستی و به موقع مورد رسیدگی قرار نگیرند، میتوانند به مشکلات عمیقتر و جدیتری مانند افسردگی، اضطراب و یا جدایی منجر شوند.
علائم زخم های رابطه
بعضی از نشانهها و علائم زخم های رابطه شامل احساسات ناخوشایند پایدار مانند خشم، رنجش، نا امیدی، اضطراب، ترس و ناامنی، اجتناب از تعاملات با همسر، کاهش میل جنسی و یا افزایش تعارضات و بحثهای مداوم است.
درمان زخم های رابطه
برای بهبود و درمان زخمهای رابطه، زوجین میتوانند از مشاوره زوجین و مشاوره ازدواج استفاده کنند، که در آن مشاور به آنها کمک میکند تا به ریشه مشکلات پی ببرند، ارتباطات خود را بهبود دهند و راهکارهای عملی برای حل مشکلات و ترمیم رابطه پیدا کنند؛ همچنین کار روی خودآگاهی و شناخت بهتر احساسات و نیازهای خود و شریک زندگی نیز میتواند کمککننده باشد.
پیشگیری از ایجاد زخمهای عاطفی در رابطه نیازمند توجه به چندین نکته کلیدی است که به بهبود کیفیت ارتباطات و افزایش اعتماد و احترام متقابل کمک میکند. در زیر چند راهکار مؤثر برای پیشگیری از این زخمها آورده شده است:
ارتباط موثر و شفاف
یکی از مسائل اصلی که متأسفانه در فرهنگ شرقی و ایرانیان در رابطه زیاد دیده می شود عدم شفافیت و ابرازگری در رابطه است که بسیاری اوقات باعث برداشتهای اشتباه و سوءتفاهم میشود. برای پیشگیری از این موضوع در رابطه زوجی، به طور منظم با شریک زندگیتان صحبت کنید و احساسات، نگرانیها و نیازهای خود را به وضوح و شفاف بیان کنید.
برای این کار به دقت به حرفهای شریکتان گوش دهید و برای فهم دقیقتر کنجکاوی و پرسشگری داشته باشید و نشان دهید که احساسات او برای شما مهم است. گوش دادن فعالانه یعنی بدون قضاوت و با توجه کامل به صحبتهای طرف مقابل گوش دادن.
احترام به تفاوتها
شاید تنها نقطه مشترک ما با دیگران، تفاوتهایمان باشد که هر فردی کاملاً بیهمتا و متفاوت از دیگری است با مختصات فیزیولوژیکی، روانی، اجتماعی و … خاص خود. هر فردی دیدگاهها، علایق و ارزشهای خاص خودش را دارد.
در رابطه زوجی مهم است که بتوانید تفاوتها را بپذیرید و به جای انتقاد یا تلاش برای تغییر دیگری، به این تفاوتها احترام بگذارید و در ادامه بتوانید با گفتگوی مستمر یک فضای مشترک قابل قبول برای یکدیگر خلق و ایجاد کنید.
مدیریت تعارض
تعارض و حتی دعوا در هر ارتباطی رخ می دهد و یا رخ خواهد داد. اختلافات و مسائل مشکل زا را به موقع شناسایی کنید و برای حل آن چاره جویی کنید. اجازه ندهید که مشکلات کوچک به مشکلات بزرگ و در نهایت به زخمهای عمیق غیر قابل درمان تبدیل شوند. در زمان تعارض سعی کنید و یا اقداماتی انجام دهید که بتوانید آرام بمانید و سپس روی مسئله تمرکز کنید و از حملات شخصی و سرزنش شریک عاطفی تان پرهیز کنید.
نشان دادن قدردانی و محبت
قدردانی از کارها و رفتارهای مثبت شریک زندگیتان را نشان دهید و ابراز کلامی در این رابطه داشته باشید و حتی کوچکترین تلاشها را نیز به رسمیت بشناسید.
ما نیاز داریم احساس ارزشمندی داشته باشیم و برای رسیدن به این احساس لازم است دیگران در زندگیمان به ما احترام بگذارند و دستاوردها و تلاش هایمان را در هر حوزهای از جمله در تلاشمان در رابطه را ببینند. محبت کلامی و غیرکلامی مانند لمس، لبخند، یا کلمات محبتآمیز نیز میتواند احساس امنیت و عشق را تقویت کند.
مرزهای سالم
هر فردی نیاز به فضای شخصی و مرزهای مشخص دارد و احترام به این مرزها و انتظارات متقابل باعث حفظ سلامت رابطه میشود. گاهی اوقات زوجین وارد فضای کنترل و تعدی به حریم شخصی یکدیگر میشوند که برای طرف مقابل این پیام را میتواند داشته باشد: «من به تو اعتماد ندارم و برای همین به همه فضاهای خصوصی و حریم شخصی تو وارد میشوم». این موضوع میتواند باعث بیاعتمادی و روابط سرد و دوری شود. احترام به حریم شخصی از مهمترین عوامل پیشگیری از ایجاد زخمهای عاطفی است.
زمانبندی برای با هم بودن
بدون سرمایه گذاری در رابطه و وقت گذراندن با هم در فعالیتهای مشترک و گفتگوی عمیق، ارتباط عاطفی و صمیمی ایجاد نمیشود. این موضوع بسیار اهمیت دارد که شما به عنوان زوج و شریک زندگی برای انجام فعالیتهای مشترک برنامه ریزی کنید و بتوانید به دور از حواس پرتیهای روزمره (گوشی، تلویزیون و …) زمانهایی را با همدیگر بگذرانید.
برنامهریزی برای انجام کارهای مشترک، مانند سفر یا حتی یک شام ساده، میتواند به تقویت پیوند عاطفی کمک کند.
مسئولیتپذیری
اگر اشتباهی مرتکب شدید، مسئولیت آن را بپذیرید و از شریک خود عذرخواهی کنید. مسئولیت پذیری نشان از صادق بودن، تعهد و اخلاقی بودن دارد. عذرخواهی صادقانه و پذیرفتن اشتباهات از تشدید زخمها و تعارضات در رابطه جلوگیری میکند.
حمایت از رشد شخصی و متقابل
هر یک از طرفین باید فرصتی برای رشد شخصی داشته باشند. حمایت از رشد و پیشرفت شریک زندگی، احساس ارزشمندی را در او تقویت میکند. همیشه در تلاش باشید که خودتان، نیازها و اهدافتان را بهتر بشناسید و برای توسعه آن تلاش کنید و در عین حال به رشد طرف مقابل با حمایت از ایدهها و فعالیت هایش کمک کنید.
در کنار رشد فردی یکدیگر، مهم است که برای رشد رابطه نیز برنامه ریزی و تلاش کنید، این میتواند شامل یادگیری مهارتهای جدید مثل ارتباط موثر و همدلانه برای بهتر کردن رابطه باشد.
درک و توجه به نیازهای عاطفی
به نیازهای عاطفی یکدیگر توجه کنید و سعی کنید این نیازها را درک و برآورده کنید. نیازهای عاطفی مثل نیاز به دوست داشته شدن، عشق ورزی و … نیاز به برآورده شدن و تایید دارند تا شما احساس امنیت و آرامش در رابطه داشته باشید.
لازم است این موضوع را جدی بگیرید و با کنجکاوی این نیاز را در طرف مقابل شناسایی و به آنها پاسخ دهید. خلق فضایی که در آن هر دو نفر احساس امنیت و آرامش کند، هنرمندی شماست و میتواند از بروز زخمهای عاطفی جلوگیری کند.
یادگیری و تمرین بخشش
یادگیری و تمرین بخشش برای رابطهای سالم و امن لازم است. ممکن است در زندگی موارد و اتفاتی رخ دهد که جز با بخشش نتوان از آن عبور کرد. گذشت و بخشش سالم از ایجاد زخمهای عاطفی جدید و عمیقتر جلوگیری میکند.
با پیروی از این راهکارها، میتوانید تا حدی ارتباطات عاطفی سالمتر و قویتری ایجاد کنید و از ایجاد زخمهای عاطفی در رابطهتان پیشگیری کنید.
مراحل درمان زخم های رابطه با رویکرد متمرکز بر هیجان (EFT)
شناسایی الگوهای منفی ارتباطی
اولین قدم در EFT این است که زوجها با کمک درمانگر، الگوهای منفی و مخرب ارتباطی خود را شناسایی کنند. این الگوها معمولاً به دورههایی از حمله-حمله، حمله-دفاع، دفاع، و دوری-دوری از هم میشود. مثلا ًهر دو زوج الگویی از حمله متقابل به یکدیگر دارند و یا یکی حمله میکند و دیگری عقب نشینی میکند و در مورد آخر هر دو از هم دلسرد شده و نسبت به هم بی توجه میشوند (دوری-دوری). که این الگوها رابطه را در مسیر تخریب و جدایی قرار میدهند.
عمیق شدن و کندو کاو در احساسات
در مرحله بعد، درمانگر به زوجها کمک میکند تا احساسات عمیقتری که در پس این الگوهای منفی قرار دارند (مثل ترس از طرد شدن، ناامنی، یا احساس بیارزشی) را شناسایی و بیان کنند. در پس هر رفتاری یک هیجان قوی وجود دارد که درمانگر به شما کمک میکند آن را شناسایی کنید و به آن پاسخ متناسب بدهید.
ایجاد ارتباط عاطفی امن
هدف نهایی درمان متمرکز بر هیجان EFT این است که زوجها بتوانند به یکدیگر نزدیکتر شوند و ارتباطی امن و پر از اعتماد را ایجاد کنند. این ارتباط بر پایهی درک متقابل و بیان صادقانهی احساسات و نیازهای عاطفی استوار است. در جلسات درمانی، زمان بیشتری برای این موضوع گذاشته می شود.
تقویت و حفظ تغییرات
در این مرحله، زوجها تشویق میشوند تا تغییرات ایجاد شده در ارتباطات خود را تقویت کنند و برای حفظ آنها تلاش کنند. این مرحله شامل تمریناتی برای افزایش صمیمیت و ارتباط موثر در طولانی مدت است.
درمان زخم های رابطه
برای درمان این زخمها، به زوجها کمک میشود تا با تمرکز بر احساسات و نیازهای اساسی، به الگوهای مثبتتر ارتباطی دست یابند و زخمها و صدمات عاطفی را بهبود بخشند. درمانگر با ایجاد فضایی امن و حمایتی، به زوجها کمک میکند تا به جای تمرکز بر نقاط ضعف یکدیگر، بر تقویت ارتباطات مثبت و نزدیک شدن به هم کار کنند.
در نهایت، با توجه به پیچیدگی زخمهای رابطه و اهمیت احساسات در زندگی مشترک، استفاده از روشهای درمانی و مشاوره میتواند به طور موثری به بازسازی و تقویت روابط عاطفی کمک کند.
مجموعه خودیاری، به واسطه مشاوران و متخصصان مجرب خود، خدمات مشاورهای متنوعی را در عرصه های مختلف از جمله خدمات مشاوره زوجین در قالب های مشاوره حضوری، مشاوره تلفنی و مشاوره اینترنتی ارائه میدهد؛ جهت کسب اطلاعات بیشتر با کارشناسان خودیاری تماس حاصل کنید.
حسن پیرزاد- زوج درمانگر و مشاور خانواده
بدون دیدگاه