مهمانی ها فرصتی برای تعامل خانوادهها ایجاد میکند، ولی ممکن است باعث شود نظارت و مدیریت والدین بر رفتار کودک کاهش و بدرفتاری کودکان در مهمانی افزایش یابد.
دلایل کاهش نظارت بر کودک در مهمانی ها:
- وجود افراد غریبهای که والدین نمیتوانند در حضور آنها امر و نهی کنند
- صرف نظر کردن از پیگیر قوانین، برای اینکه کودک در مهمانی بدرفتاری نکند
- وجود افراد و همسالان متعددی که هیجان زیادی ایجاد میکنند و باعث میشوند کنترل کودک بر رفتارش کمتر شود
- وجود افرادی از فامیل که به والدین اجازه نمیدهند روال معمول خود را پی بگیرند، به کودک پیامهای متناقض میدهند و به نوعی باعث میشوند کودک بتواند به پشتوانه آنها، قوانین را نقض و از پیامدها در امان باشد
چند راهکار برای مدیریت بر رفتار کودک در مهمانی:
برای این منظور اقدامات زیر کمک کننده است:
کودک را پیشاپیش برای حضور در مهمانی آماده کنید
برای کودک توضیح دهید که قرار است به مهمانی بروید. مهمانی رفتن برای بیشتر کودکان جذاب، هیجان انگیز و لذت بخش است. برخی کودکان تحمل صبر کردن برای روز مهمانی را ندارند و مرتب می پرسند ” کی میرویم” . در این موارد، بهتر است کودک را نزدیک به زمان مهمانی از قصدمان آگاه کنیم.
چند قانون رفتاری ساده را که انتظار دارید کودک رعایت کند برایش بیان کنید
با توجه به تجربیات قبلی، پیشبینی کنید که ممکن است کودک چه رفتارهای نامطلوبی را انجام دهد و در مهمانی چه اتفاقاتی بیفتد. با توجه به این پیشبینی و برای جلوگیری از رفتارهای نامطلوب مهمی که احتمال وقوع آنها زیاد است، چند قانون ساده را تعیین و به کودک اعلام کنید.
برای مثال، این قانون را برای کودکی تعیین کنید که به احتمال زیاد، در مهمانی بچه های ضعیفتر را کتک میزند:
” انتظار دارم در مهمانی ، با سینا که کوچک تر از تو است دوستانه بازی کنی، تو اجازه نداری او را کتک بزنی .”
برای رعایت قوانین پاداش تعیین کنید
بعد از تعیین قوانین، برای رعایت آنها پاداشهایی در نظر بگیرید. این پاداشها ممکن است رفتاری ( بازی کردن با هم) یا مادی (خرید هدیه) باشد؛ برای مثال بالا میتوان گفت:
” اگر با سینا دوستانه بازی کردی، بعد از مهمانی عروسک خرسی مورد علاقهات را برایت میخرم.”
پیامد نقض قوانین و انجام رفتارهای نامطلوبی را که پیش بینی میکنید رخ دهد، مشخص کنید. اگر احتمال میدهید کودک، قانون را نادیده بگیرد، برای نقض قانون پیامدی را در نظر بگیرید و قبل از رفتن به مهمانی، کودک را از این پیامد آگاه کنید؛ برای مثال، ” اگر بخواهی او را بزنی، به مدت 5 دقیقه باید کنار من بنشینی و اجازهی بازی نخواهی داشت.”
نیازهای کودک را پیش بینی کنید، همراه خود وسایل بازی و سرگرمی داشته باشید
به خصوص برای کودکان خردسال و در مهمانی های رسمی، لازم است با خود وسایل بازی به همراه داشته باشید تا بتوانید کودک را سرگرم کنید.
بیشتر کودکان زمانی که حوصله شان سر میرود، بدرفتاری میکنند. برخی کودکان ممکن است در مهمانی گرسنه یا خسته شوند و به این دلیل بدرفتاری کنند. سعی کنید این شرایط را پیش بینی و در جهت رفع این نیازها اقدام کنید؛ برای مثال، اگر حوصله کودک سررفته یا خسته شده است، میتوانید او را چند دقیقه بیرون ببرید و با هم کمی راه بروید و مشغولش کنید یا اگر احتمال میدهید گرسنه است، غذایش را به او بدهید.
برای مواجهه با اظهار نظرها یا دخالت احتمالی سایرین آمادگی داشته باشید
برخی مواقع در مهمانی، بزرگان فامیل، سایر مهمانان یا میزبان، ممکن است با نیت خیرخواهانه و برای اینکه به کودک خوش بگذرد، مداخلاتی انجام دهند و به شکلی اجازه ندهند قانون خود را پیگیری یا پیامدها را با ثبات اجرا کنید.
به راهنمایی و مشاوره نیاز داری؟
سعی کنید این شرایط را از قبل پیش بینی و قوانین و پیامدها را طوری تعیین کنید که قابلیت اجرا داشته باشد. گاهی شاید لازم باشد انعطاف بیشتری نشان دهید و قوانینی وضع نکنید که نمیتوانید پیگیری کنید و در مواردی نیز، شاید بهتر باشد برای آن ها توضیح دهید: ” این قانونی است که ما دربارهی آن توافق کردهایم و او قول داده است رعایت کند.” یا ” او میداند اگر این کار را انجام دهد، این محرومیت اعمال میشود.”
اقداماتی در زمان مهمانی برای کنترل رفتار کودک
قبل از ورود به مهمانی قوانین را مرور کنید
برای آنکه کودک قوانین را بهتر به یاد داشته باشد، قبل از ورود به مهمانی آن ها را مجدد به او بگویید.
فضای مناسبی برای استقرار خود و کودک در نظر بگیرید
جایی را برای نشستن خود و کودک در نظر بگیرید که کودک فضای مناسبی برای فعالیت و حرکت داشته باشد، بدون اینکه آسیبی به وسایل و اشیای تزیینی وارد شود و هم زمان، شما هم بتوانید بر او نظارت کنید.
شرایط را پیش بینی و محیط را برای فعالیت کودک امن کنید
اگر احتمال می دهید رفت و آمد، کنجکاوی و بازی کودک ممکن است به وسایل شکستنی آسیب وارد کند، همان ابتدا با اجازه ی میزبان این وسایل را با احتیاط جا به جا و از دسترس او دور کنید.
بر رفتار کودک نظارت داشته باشید
در مهمانی، کودک را به حال خود رها نکنید. رفتار کودک را زیر نظر داشته باشید تا بتوانید در زمان مناسب، تشویق یا اگر قانونی نقض شد، پیامد آن را اجرا کنید و مراقب باشید رفتار خطرناک یا آسیب زایی از او سر نزند، به خصوص در مورد کودکان خردسالی که به نظارت بیشتری نیاز دارند. برای آنکه فقط یک والد تا انتها درگیر کودک نباشد، والد دیگر و سایر مراقبان، به تناوب، مسئولیت نظارت بر کودک را بر عهده گیرند.
در صورت اظهار نظر دیگران آرامش خود را حفظ کنید و فرایند مدریت رفتار را ادامه دهید
اگر سایر مهمانان یا میزبان درباره نحوه مدیریت رفتار کودک نظراتی دارند یا درخواست میکنند شما به گونه دیگری عمل کنید، بر خود مسلط باشید، با خوش رویی به نظراتشان گوش کنید، با آنها وارد بحث نشوید، ولی توضیح دهید که شما از قبل با کودک درباره این قوانین صحبت کرده و قرار گذاشتهاید، در مواردی که فکر میکنید نمیتوانید در برابر خواست آنها مقاومت کنید، از همان ابتدا انعطاف نشان دهید و پیگیری قوانین را محدود به زمانهایی کنید که امکان بروز رفتارهای خطرناک یا آسیبزای شدید وجود دارد.
رفتارهای مطلوب را تشویق کنید
رفتارهای مطلوب و رعایت قوانین از سوی کودک، لازم است دیده و تشویق شوند. تشویق، همیشه خرید هدیه نیست و ممکن است کلامی و عاطفی باشد. توجه به رفتار مطلوب کودکان، توصیف کلامی آن و به کار بردن کلمات تشویقی، نوازش کردن و تشویقهای رفتاری مثل بازی کردن با کودک، همگی شیوههای تقویت مثبت رفتار او هستند و لازم است کودک متناسب با رفتار مطلوبی که از او سر میزند، از این راهها تشویق شود. پاداشهای رفتاری یا مادی ویژهای را که برای رعایت قوانین در نظر گرفتهاید، در صورت رعایت آنها از سوی کودک، در زمانی که از قبل تعیین کرده اید به او بدهید.
در صورت نقض قوانین، پیامد در نظر گرفته شده را اجرا کنید
بهتر است پیامدهای رفتاری به سرعت بعد از بروز رفتار اجرا شوند؛ برای مثال، اگر کودک به کتک زدن همسال خود اقدام میکند، سریع وارد عمل شوید و اجازهی ادامه یافتن این رفتار را ندهید و پیامد تعیین شده را اجرا کنید.
پس از پایان مهمانی در صورت رعایت قوانین، پاداش تعیین شده را به او بدهید
در صورت رعایت قوانین، پاداشی را که برای بعد از اتمام مهمانی در نظر گرفتهاید، به او بدهید. ممکن است کودک، گرفتن پاداش را فراموش کرده باشد، در هر حال شما پاداش تعیین شده را به او بدهید.
درباره رفتارهای مطلوب و نامطلوبش با او گفت و گو کنید
پس از بازگشت از مهمانی، درباره اتفاقاتی که در مهمانی افتاده است، رفتارهای مطلوب، رعایت قانون از سوی کودک و موارد مهم نقض قانون با او گفت و گو کنید.
در پایان یادآور میشویم که ما در مجموعه خودیاری درصدد ارائه آموزش هایی برای تربیت بهتر کودکان و نوجوانان و همچنین آموزش هایی برای والدگری بهتر هستیم؛ در همین راستا توصیه میکنیم مطلب قبلی خودیاری با عنوان قواعد والدگری را مطالعه بفرمایید.
لاله دستوری، روان درمانگر کودک و نوجوان
برگرفته از کتاب سازگاری با مشکلات رفتاری خردسالان ، دکتر جواد محمودی قرایی/ دکتر زهرا شهریور/ شادی مشهدی
بدون دیدگاه