روان درمانی ، کلمهای که مدتیه بیشتر از چند سال قبل از دوست و آشنا و همکار میشنویم و هر بار، همزمان یک حس خوشایند و ناخوشایند رو تجربه میکنیم. شبیه وقتی که وسیله تازهای میخریم و هم خوشحالیم که قراره فوایدی برامون داشته باشه و هم هنوز نمیدونیم چطور کار میکنه؛ حق داریم هر دو تا حس رو تجربه کنیم. از یک طرف باعث خوشحالی و امیدواریه که در جامعهمون بیشتر از قبل به اهمیت سلامت روانمون توجه میکنیم و به خودمون حق میدیم که زندگی بهتری رو تجربه کنیم ولی از طرفی هم کلی سوال میاد تو ذهنمون که جوابشون رو نمیدونیم:
- رواندرمانی چیه؟
- رواندرمانی قراره چطور به ما کمک کنه؟
- روان درمانگر کیه؟
- چطور یک رواندرمانگر قابل اعتماد پیدا کنیم؟
اگه مشتاق هستین درباره رواندرمانی و جواب این سوالات بیشتر بدونین با ما همراه باشین.
وقتی از رواندرمانی حرف میزنیم از چی حرف میزنیم؟
رواندرمانی (psychotherapy) به فرایندی گفته میشه که یک رواندرمانگر باصلاحیت و یک مراجعکننده با هم برای ساختن رابطهای امن تلاش میکنن تا در دل اون رابطه، بتونن با هم کنجکاوی کنن و الگوهای فکری، هیجانی و رفتاری ناکارآمدی رو شناسایی کنن که طی چندین سال شکل گرفته و باعث شده نارضایتیهایی در روابط، شغل و بخش های مختلف زندگی به وجود بیاد.
اگه این فرایند درست طی بشه، امیدواریم مٌراجع رفتارهای تازهای رو که سازگارانهتر و کارامدتر هستن، جایگزین این الگوها کنه و کیفیت زندگیشو در ابعاد مختلف بهتر کنه.
چرا برای تغییر باید سراغ روان درمانی بریم؟
به نظر شما چرا برای تغییر الگوهای ناکارآمدمون لازمه از یک نفر دیگه کمک بگیریم؟ «تغییر»کلمه قشنگیه ولی اتفاق افتادنش چالش داره و یک راه برای اینکه از پس این چالشها بربیایم همراهی با یک فرد امن و البته متخصص در این حوزه هست.
در خلوت خودمون و بدون کمک گرفتن از افرادی که صلاحیت دارن، احتمال تغییر دادن الگوهایی که سالها باهاشون زندگیمون رو آوردیم جلو ناممکنه. میپرسین چرا؟ چون خود این الگوهای ناکارآمد، اولین بار در دل یک رابطه شکل گرفته؛ رابطه با والدین، خواهر برادرها، معلمها و … و بعد هم ما ادامهشون دادیم. حالا هم واسه تغییر دادنش نیاز به یک فرد دیگه داریم تا بتونیم از قدرت رابطه استفاده کنیم و در دل این رابطه از پس چالشهای تغییر کردن بربیایم.
روان درمانی چطور اثر میکنه؟
تحقیقاتی که طی سالهای اخیر توسط انجمن های معتبر جهانی در مورد تاثیر روان درمانی انجام شده، نشون داده که رواندرمانی میتونه ساختارهای عصبی مغز رو تغییر بده و با وجود نقش هایی که در کودکی روی مغز ما حک شده همچنان در بزرگسالی امکان یک سری تغییرات وجود داره.
بالاتر در مورد الگوهای ناکارآمد فکری، هیجانی و رفتاری صحبت کردیم؛ در واقع همین نقشهای حک شده روی مغز باعث تشکیل این الگوها شده.
بیاین یکم بیشتر در مورد الگوها صحبت کنیم تا بهتر متوجه بشیم تاثیر روان درمانی چطوری هست.
ماجرا از جایی شروع میشه که «عادت» میکنیم. به چی؟ به این که از یک جایی به بعد در زندگیمون بخوایم تو بخشهای مختلف مثل کار و رابطه و تفریح و … تقریبا به یک شکل عمل کنیم و یک «الگو» رو تکرار کنیم. به نظر شما چرا دوست داریم تکرار کنیم؟ چون در مسیر تکامل مغز ما اینطوری یاد گرفته که همیشه تا جایی که میتونه انرژی خودش رو ذخیره کنه تا اگه خطری تهدیدش کرد، انرژی داشته باشه از خودش دفاع کنه.
شیوههای جدید و خلاقیت به خرج دادن، خیلی از مغز انرژی میگیرن و این برای مغز یعنی تهدید بقا! پس به نفع بقا، بهتره یک بار برای همیشه یک الگو بسازیم و دفعههای بعد لازم نباشه فکر کنیم و انرژی مصرف کنیم. مشکل از اون جایی شروع میشه که بعضی از عادتها و الگوهای ما اونطوری که باید کارآمد نیستن و ما رو به نتیجه دلخواهمون نمیرسونن. اینجاست که پای رواندرمانی میاد وسط و میتونیم بگیم روان درمانی باعث میشه بعضی نقشهای حک شده روی مغز و در نتیجه بعضی الگوهای ناکارآمد ما تغییر کنن.
به چه رواندرمانگری میتونیم اعتماد کنیم؟
به موازات این که استفاده از کلمه روان درمانی یا به اصطلاح تراپی رواج بیشتری پیدا کرد، یک عبارت دیگه هم رایجتر شد: «عمه تراپی»! منظور از این عبارت رواندرمانگرانی هستن که غیرحرفهای کار میکنن و متاسفانه به جای کمک به مٌراجع، بهش آسیب میزنن.
سوال مهمی که پیش میاد این هست که درمانگر حرفهای و قابلاعتماد چه ویژگیهایی داره؟ ما یک مثلث صلاحیت داریم و واسه اینکه حرفهای یا غیرحرفهای بودن یک رواندرمانگر رو ارزیابی کنیم باید چک کنیم که یک رواندرمانگر هر سه ضلع رو همزمان داشته باشه:
1. رواندرمانگر در رشته های روانشناسی، مشاوره و به طور کلی رشتههای یاریگر مرتبط با سلامت روان تحصیل کرده باشه و آموزشهای معتبری رو در مورد سلامت روان، آسیبهای روان و نحوه کار کردن با این آسیبها در فرایند رواندرمانی گذرونده باشه.
2. خود روان درمانگر تحت درمان باشه. میدونین چرا؟ چون کسی که خودش یک مسیر رو نرفته باشه، نمیتونه آدم قابلاعتمادی باشه واسه اینکه مسئولیت همراهی کردن فرد دیگهای رو تو اون مسیر به عهده بگیره.
3. ناظر یا سوپروایزر داشته باشه تا در مورد قسمتهایی که گیر میکنه، کمک بگیره و با راهنماییها و نظارت سوپروایزر خیالش راحت باشه که مسیر رواندرمانی رو درست پیش میبره.
یک نکته مهم: اگه روان درمانی رو شروع کردین، حق شما هست که بدونین آیا درمانگرتون آموزشهای معتبر دیده، خودش تحت درمان هست و سوپروایزر داره یا نه و میتونین این سوالها رو از درمانگرتون بپرسین.
چطور رواندرمانگر انتخاب کنیم؟
برای انتخاب رواندرمانگری که مناسبمون باشه لازمه کمی در مورد شیوههای مختلف رواندرمانی بدونیم.
در طول تاریخِ روانشناسی، هر نظریهپرداز از یک زاویه به انسان نگاه کرده و نظر همهشون هم معتبره و در جای خودش مفید. گروهی از رواندرمانگران نظرشون اینه که برای شروع تغییر باید از توجه به فرایندهای فکری و رفتاریمون شروع کنیم. اسم شیوه این گروه «شناختی رفتاری» هست و گروهی دیگه نظرشون اینه که اگه احساساتی رو که در موقعیت های مختلف تجربه میکنیم، محور کار قرار بدیم میتونیم روی فکر و رفتار تاثیر بذاریم که شیوه این گروه «هیجان مدار» نام گرفته.
اما دسته دیگهای از رواندرمانگرها هم هستن که به پدیدهای به اسم ناهشیار یا ناخودآگاه قائل هستن و نظرشون اینه که بخش قابل توجهی از رفتار ما رو جریانهایی هدایت میکنن که ما ازشون خبر نداریم و واسه تغییر باید این جریانهای ناهشیار رو شناسایی کنیم. این که واسه هر مراجع چه شیوهای مناسبه به عوامل مختلفی بستگی داره:
- مراجع چند سالشه؟
- قراره خودش تنهایی وارد رابطه درمانی بشه یا بیشتر از یک نفر هستن؛ مثل زوج درمانی؟
- مسئله اصلی که مراجع واسه حل و فصل کردنش قراره به درمانگر مراجعه کنه چیه؟
- تیپ شخصیتی مراجع چیه؟
ممکنه در نگاه اول این تنوع شیوههای روان درمانی گیجکننده به نظر برسه. در نظر گرفتن این عوامل کنار هم، نیاز به تخصص داره و ما برای انتخاب درمانگر متناسب با شرایطمون نیاز داریم با کسی که در زمینه رواندرمانی اطلاعات تخصصی داره مشورت کنیم تا ما رو به درمانگر مناسب هدایت کنه.
مجموعه خودیاری همراه شماست تا در انتخاب درمانگر مناسب کمکتون کنه و شما رو به درمانگر متناسب با شرایطتون وصل کنه. برای این مهم میتونید از بخش تماس با ما، از راهنمایی کارشناسان خودیاری بهره مند بشید و یا جهت دریافت مشاوره از بخش رزرو نوبت اقدام کنید.
سبز باشید.
راضیه ابراهیمی ، روان درمانگر تحلیلی
بدون دیدگاه