مدیریت مشکلات رفتاری کودکان هنگام خرید یکی از دغدغه های والدین است؛ در این مقاله سعی کردیم به چرایی بدرفتاری کودکان هنگام خرید و راه حل هایی برای مدیریت آن بپردازیم.
فرایند خرید کردن، به خصوص از فروشگاههای بزرگ و وقتی کودک همراه والدین است ممکن است مشکل آفرین باشد.
دلایل بدرفتاری کودکان هنگام خرید
کودکان به دلایل زیر در مراکز خرید بدرفتاری میکنند:
احساس خستگی و یکنواختی کودک
ممکن است فرایند خرید طولانی باشد، برای کودک خسته کننده، حوصله سربر و یکنواخت شود و به این دلیل کودک شروع به بهانه گیری کند.
کم شدن نظارت والدین هنگامی که مشغول انتخاب کالا هستند
زمانی که والدین مشغول انتخاب کالاهای مورد نیاز خود هستند، نظارت کمتری روی رفتار کودک دارند و این موضوع منجر به بروز بدرفتاری از سوی کودک میشود.
هیجان زدگی کودک، به دلیل مواجهه با دکورها، جمعیت و نورهای متنوع
مواجهه کودک با محیط پرجمعیت و زرق و برق، ممکن است او را هیجانزده کند و رفتارهایی را بروز دهد که پیش از این و در شرایط دیگر از جانب او کمتر مشاهده شده است.
درخواست کودک برای مشارکت در خرید یا انتخاب و خرید کالاهای محبوبش
برخی از کودکان تمایل دارند رفتارهای بزرگترها را در زمان خرید تقلید و یا در فرایند انتخاب کالاها دخالت کنند. وقتی آنها هنگام تقاضای خرید کالا یا وسیلهای برای خودشان با مخالفت والدین مواجه میشوند، ممکن است لجبازی و پرخاشگری کنند.
در تمام این موارد، ممکن است انواع بدرفتاریها، از جمله نق زدن و گریه تا دست زدن به اشیا، تقاضای خرید کالاهای خاص، دویدن یا گم شدن مشاهده شود.
قبل از اینکه روش های پیشگیری از بدرفتاری کودکان .
روش های پیشگیری از بروز مشکلات رفتاری کودکان هنگام خرید
خرید کردن به خصوص از مراکز خرید بزرگ مستلزم اندیشیدن تدابیری خاص برای مدیریت مشکلات رفتاری احتمالی کودک است؛ به این معنی که والدین باید شرایط و اتفاقاتی را که ممکن است روی دهد، از قبل پیش بینی و برای مدیریت آنها برنامه ریزی کند.
آماده سازی کودک برای حضور در مراکز خرید
برای برنامه ریزی و حضور کودک در مراکز خرید، لازم است تمهیداتی را در نظر بگیرید. برخی از این اقدامات ، به آشنا کردن کودک و آماده سازی او و برخی به مدیریت رفتار او در زمان خرید مربوط میشود و برخی نیز باید در پایان کار انجام شوند که در ادامه هر قسمت را جداگانه بررسی میکنیم.
اقدامات لازم قبل از رفتن برای خرید
پیش بینی شرایط و انجام برخی اقدامات پیش از ورود به مرکز خرید به کاهش بدرفتاری کودک کمک میکند. به این منظور :
کودکان را پیشاپیش با فرایند خرید کردن آشنا کنید
قبل از رفتن به مراکز خرید بزرگ، کودک را به خریدهای کوتاه در فروشگاههای محلی و مراکز خرید کوچک ببرید تا با محیط، روند خرید و قواعد آن آشنا شود.
زمان مناسبی را برای خرید کردن با کودک انتخاب کنید
زمانی را برای خرید انتخاب کنید که کودک گرسنه یا تشنه نباشد و اگر احتمال میدهید که خرید طولانی شود، برای گرسنگی احتمالی، خستگی یا سایر نیازهای کودک از قبل تمهیدات لازم را در نظر بگیرید.
برای کودکان توضیح بدهید که قرار است کجا بروید و چه چیزهایی بخرید
پیشاپیش به کودک توضیح دهید که قرار است برای خرید به مرکز خرید بروید و قرار است چه چیزهایی بخرید؛ پیش بینی کنید که ممکن است با چه مشکلاتی رو به رو شوید و متناسب با آنها برای مدیریت شرایط برنامه ریزی و انتظارات خودتان را از کودک مشخص کنید.
سپس به او بگویید که چه انتظاری از او دارید، چه کارهایی را میتواند انجام دهد و آیا اجازه دارد چیزی برای خودش بخرد یا نه و اگر اجازه دارد چه چیزهایی میتواند برای خودش بخرد و همزمان چه نکاتی را باید رعایت کند؛ برای مثال میتواند برخی کالاها را با اجازه شما داخل سبد یا چرخ خرید بگذارد، اجازه دارد فقط یک اسباب بازی یا خوراکی برای خودش بخرد، اجازه ندارد داخل فروشگاه بدود، به وسایل شکستنی دست بزند و ….
چند قانون ساده را که مایلید کودک آنها را رعایت کند برایش بیان کنید
به طور مثال: “کنار مامان و بابا بمان، قبل از اینکه به چیزی دست بزنی اجازه بگیر و …”. سپس از او بخواهید قوانین را برای شما تکرار کند. اگر او قوانین را برای شما تکرار نکرد، خودتان با لحن آرام برایش تکرار کنید.
برای رعایت قانون، پاداش و برای رعایت نکردن آن، پیامدهای مشخصی تعیین کنید
برای رفتارهای مطلوب کودک و رعایت قانون توسط او، امتیاز یا جایزه در نظر بگیرید؛ برای مثال، ” اگر این کارها را کردی بعد از خرید میرویم پارک تا بازی کنی و ….”.
همین طور برای برخی رفتارهای نامطلوب مهم که پیش بینی میکنید ممکن است اتفاق افتد و برای نقض قوانین، پیامدهایی مانند محروم سازی یا جریمهی رفتاری تعیین کنید، مانند محرومیت از دیدن کارتون بعد از بازگشت از خرید.
اقدامات لازم در زمان خرید همراه با کودک
در زمان خرید نیز لازم است والدین اقداماتی را برای مدیریت رفتار کودک انجام دهند. مهمترین این اقدامات عبارتند از:
قبل از ورود به مرکز خرید قوانین را مرور کنید
قبل از ورود قوانین را مرور کنید و بعد از اینکه مطمئن شدید کودک به قوانین توجه کرده است وارد مرکز شوید.
کودک را در مرکز خرید مشغول نگه دارید تا حوصله اش سر نرود
در مرکز خرید ، کودک را به فعالیت هایی سرگرم کنید که دوست دارد انجام دهد و مانع از پرداختن او به رفتارهای نامطلوب میشود، مانند پیدا کردن کالا از روی قفسه، دادن کالا به شما، شمردن بسته های خرید و ……
به محض بروز رفتار مثبت از کودک، آن را تشویق کنید
به رفتارهای مثبت کودک توجه کنید و این رفتارها و همکاری کودک را به شکل کلامی و رفتاری مورد تشویق قرار دهید.
رفتار نامطلوب آسیب زا را به سرعت متوقف کنید
اگر رفتار نامطلوبی رخ میدهد، به سرعت اعلام کنید که این رفتار را متوقف کند و اگر دستور شما را قبول کرد، تشویقش کنید.
پافشاری بر بدرفتاری و نقض قانون را با یک پیامد همراه کنید
به این منظور می توانید از روش محروم سازی به صورت زمان خلوت استفاده کنید (منظور از زمان خلوت این است که از کودک بخواهید روی صندلی، نیمکت، پله یا کنار دیوار به مدت کوتاه بنشینید و بعد از اینکه حدود 2 دقیقه ساکت و آرام ماند به او اجازه بدهید بلند شود.)
اگر کودک گریه و قشقرق به راه میاندازد، شاید مجبور باشید او را از فروشگاه بیرون ببرید و جای امنی پیدا کنید که بتواند بنشیند. صبر کنید کودک آرام شود، کنارش منتظر بمانید ، با او حرف نزنید و نگاهش نکنید. به کودک نشان دهید گریه و فغان او باعث تغییر نظر شما نمیشود. وقتی کودک آرام میشود، میتوانید خرید را ادامه دهید و دوباره رفتارهای مطلوبش را تشویق کنید. وقتی بدرفتاری دوباره شروع میشود، میتوانید فرایند قبلی را تکرار کنید.
برای واکنش ها و دخالت های احتمالی مردم آماده باشید
ممکن است سایر افراد حاضر در فروشگاه در کار شما دخالت کنند. سعی کنید محروم سازی را در جایی انجام دهید که امکان دخالت دیگران کمتر باشد و در صورت لزوم، کودک را از فروشگاه خارج کنید. در صورت دخالت دیگران، با آنها وارد جدال یا بحث نشوید و با تسلط و اطمینان به کار خود ادامه دهید.
در صورت تداوم بدرفتاری، فرایند خرید را متوقف و همزمان پیامد بدرفتاری را با ثبات اجرا کنید
اگر کودک باز هم بر بدرفتاری پافشاری کرد، فرایند خرید را متوقف و یک جریمه رفتاری مانند محروم کردن از دیدن کارتون را در همان روز اعمال کنید.
اقدامات بعد ازخروج از مرکز خرید
پس از پایان خرید، روند خرید را مرور کنید و به او بگویید از کدام رفتارهایش راضی و از کدام ها ناراضی بودید. در صورت رعایت قوانین، پاداش تعیین شده را به او بدهید و در صورت رعایت نکردن آن ها، جریمه ی رفتاری تعیین شده را اجرا کنید.
آیا لازم است برای مدیریت بدرفتاری کودکان آنها را همراه خودمان به مراکز خرید نبریم؟
از آنجایی که خرید کردن برای تقویت مهارتهای اجتماعی کودکان بسیار مناسب و باارزش است، توصیه نمیشود که از مواجهه کودک از موقعیت خرید برای اجتناب از بدرفتاری احتمالی او جلوگیری کنید؛ به جای آن، سعی کنید مشارکت در این فرایند را برای آنها خوشایند سازید.
فواید خرید کردن همراه با کودکان
کودکان در محیط های اجتماعی از مشاهدهی رفتارهای دیگران مهارت های زیادی را میآموزند. برخی از این مهارتها عبارتند از:
انتخاب کردن
اینکه شما به کودکان اجازه دهید بین دو نوع کالا یکی را انتخاب کنند، به آنها فرصت خودمختاری و درس گرفتن از انتخاب هایشان را میدهد.
آشنایی با مفهوم پول و خرید کردن
کودکان با مشاهده اینکه شما چگونه در ازای خرید کالا پول پرداخت میکنید، با مفهوم خرید، ارزان، گران و کاربرد پول آشنا می شوید.
رعایت نوبت و در صف ایستادن
ایستادن در صف، رعایت نوبت و احترام به حقوق دیگران، از رفتارهای اجتماعی ویژه ای است که کودکان می توانند در فروشگاه ها با آن آشنا شوند.
آشنایی با نحوه انتخاب کالاها، منشا و مواد تشکیل دهنده مواد غذایی و سایر محصولات مشابه
اگر هنگام خرید، درباره مواد غذایی خریداری شده، اینکه آن ها برای پختن چه غذاهایی استفاده می شوند، ترکیبات تشکیل دهنده ی محصول و سلامت محصولات صحبت کنید، کودکان یاد می گیرند در انتخاب محصول به چه نکاتی باید توجه کنند.
لاله دستوری
روانشناس بالینی
برگرفته از کتاب سازگاری با مشکلات رفتاری خردسالان / دکتر جواد محمودی قرایی، دکتر زهرا شهریور، شادی مشهدی
بدون دیدگاه