کنترل افسردگی با درمان شناختی هیجانی رفتاری CBT موضوعی است که امروز بنا دایم در رابطه با آن با شما صحبت کنیم.
شاید این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که بدانید آیا روش اثبات شدهای برای بازگرداندن کنترل افکار و احساسات به حالت نرمال وجود دارد که منجر به یک زندگی شادتر و رضایت بخشتر شود؟ درمان شناختی هیجانی رفتاری راه را برای شما هموار میکند.
اختلالات طیف افسردگی یکی از شایع ترین اختلالات روانپزشکی هستند که در افراد در هر سنی و در هرجای دنیا ممکن است رخ دهد. اگرچه این عارضه ممکن است در هر سنی بروز کند، اما نوجوانی و ابتدای بزرگسالی شایع ترین سن شروع است و زنان دو برابر بیشتر از مردان مبتلا میشوند.
اختلالات افسردگی نشانههای متنوعی دارد و میتواند از علائم جزئی گذرا تا شرایط بالینی شدید و ناتوان کننده رخ دهد که گاه باعث آسیبهای ارتباطی خانوادگی اجتماعی و شغلی شدید میشود.
معمولاً نشانههای افسردگی با مجموعههایی از علائم شناختی، عاطفی، رفتاری، فیزیولوژیکی، بین فردی، اجتماعی و شغلی بروز میکند. این بیماری میتواند شدتهای مختلفی داشته باشد و بخش قابل توجهی از بیماران ممکن است به بیماریهای عود کننده مبتلا شوند.
همچنین افسردگی با چندین بیماری روانپزشکی و پزشکی مانند اختلالات اضطرابی، مصرف مواد، اختلال وسواس فکری اجباری، دیابت، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی عروقی به شدت همراه است.
نشان داده شده رفتاردرمانی شناختی (CBT) یکی از مداخلات مؤثر روانشناختی (مبتنی بر شواهد بالینی) در درمان چندین اختلال روانپزشکی مانند افسردگی، اختلالات اضطرابی، اختلال جسمی و اختلال مصرف مواد میباشد.
همچنین بر اساس پژوهشهای انجام شده، درمان شناختی رفتاری برای درمان افسردگی در کنار مداخلات رفتاری فردی، اختلافات زناشویی، موقعیتهای استرسزای زندگی و بسیاری از شرایط بالینی دیگر تأثیرات زیادی داشته است.
درمان شناختی هیجانی رفتاری CBT در اختلالات افسردگی یک استراتژی مؤثر و قابل قبول برای درمان افسردگی است. مداخلات شناختی رفتاری و هیجانی بیشتر برای دورههای افسردگی خفیف تا متوسط استفاده میشود.
در برخی مناطق با توجه به در دسترس نبودن درمانگر متخصص، مداخلات دارویی به عنوان روشهای درمانی خط اول برای درمان افسردگی ارائه میشود.
هیچ منع مطلقی برای درمان افسردگی به روش شناختی رفتاری هیجانی یا CBT وجود ندارد. با این حال، اغلب گزارش شده است که مراجعین با اختلالات شخصیتی شدید همراه مانند اختلالات شخصیت ضداجتماعی و هوش غیرطبیعی به سختی از طریق CBT مدیریت میشوند. ممکن است برای درمان این مراجعین به روانپزشک یا درمان گرهای دیگر برای مداخلات بیشتر نیاز باشد.
لازم به ذکر است درمان بیمار مبتلا به افسردگی شدید همراه با روان پریشی یا افکار خودکشی ممکن است با درمان شناختی CBT به تنهایی مشکل باشد و قبل از در نظر گرفتن CBT نیاز به داروها و درمانهای دیگر داشته باشد. طرح درمان باید با استفاده از ارزیابی بالینی و تحقیقات مربوط به سوابق درمانی و شواهد روانپزشکی انتخاب شود.
5 مرحله درمان شناختی رفتاری CBT چیست؟
مراحل پنج گانه برنامه مداخله شناختی رفتاری را بررسی و نقشه راهی برای تغییر سلامت روانی را با هم مرور میکنیم.
1. مرحله اول – ارزیابی و مشارکت
CBT با یک ارزیابی عمیق از سلامت روانی فرد و نگرانیهای خاص درمانجو شروع میشود. این مرحله شامل ایجاد یک رابطه بین درمانگر و درمانجو است.
ایجاد اعتماد و یک اتحاد درمانی بسیار مهم است تا اطمینان حاصل شود که درمانجو احساس امنیت و درک میکند.
با انجام این کار، درمانگر میتواند بینشی نسبت به الگوهای فکری، رفتارها و احساسات مراجع که به عنوان پایه و اساس مراحل بعدی عمل میکنند، به دست آورد.
2. مرحله دوم – فرمولاسیون
در مرحله فرمولاسیون، درمانگر و مُراجع برای شناسایی مسائل خاص و ایجاد درک مشترک از مشکلات مُراجع با یکدیگر همکاری و راه درمان را طراحی و فرمول بندی میکنند.
فرمولاسیون شامل بررسی و کاوش در تجربیات گذشته، باورها و تحریفات شناختی درمانجو است که به چالشهای فعلی درمانجو کمک میکند. هدف از این مرحله ایجاد یک فرمول مشخص و فردی است که مراحل بعدی درمان را هدایت میکند.
3. مرحله سوم – مداخله فعال
هنگامی که فرمولاسیون ایجاد شد، درمانگر و درمانجو با یکدیگر همکاری میکنند تا استراتژیها و مداخلاتی را متناسب با نیازهای درمانجو ایجاد کنند.
این بخش ممکن است شامل به چالش کشیدن افکار غیرمنطقی، تمرینهای مربوط به مهارتهای مقابلهای، یا شرکت در تمرینهای چالشی مواجهه و در معرض قرار گیری برای مقابله با ترسها و اضطرابها باشد.
مرحله مداخله فعال جایی است که هسته درمان شناختی هیجانی رفتاری در آن جای میگیرد، زیرا مُراجعان یاد میگیرند که الگوها و رفتارهای فکری منفی را با الگوهای سازگارتر جایگزین کنند.
4. مرحله چهارم – درمان نگهدارنده و پیشگیری از عود مجدد
با پیشرفت درمان و یادگیری مهارتهای جدید، درمانجویان وارد مرحله تثبیت و نگهداری میشوند، یعنی به تمرین و تقویت مهارتهای آموخته شده در مراحل قبلی ادامه میدهند. این مرحله برای جلوگیری از عود و تضمین موفقیت طولانی مدت بسیار مهم است.
درمانجویان میآموزند که چگونه محرکهای بالقوه و علائم اولیه بازگشت و رگرسیون را شناسایی کنند و آنها را قادر میسازد تا استراتژیهای مقابلهای را به طور مؤثر اجرا کنند.
5. مرحله پنجم – خاتمه و ارزیابی
مرحله نهایی پایان جلسات رسمی CBT است. درمانگر و مُراجع پیشرفت انجام شده در درمان را بصورت مشترک ارزیابی میکنند و به نگرانیها یا اهداف باقی مانده رسیدگی میکنند.
این مرحله فرصتی برای تأمل و تعمق در سفردرمانی، اهمیت دادن و حفظ دستاوردها و آماده شدن برای زندگی با سلامت روان فراتر از درمان است.
مهم است که بدانیم مهارتهای به دست آمده در طول درمان CBT میتواند در لحظه لحظهی زندگی افراد وروزمره آنها مفید باشد.
سوالات متداول
هر مرحله از CBT معمولا چقدر طول می کشد؟
مدت زمان هر مرحله از فردی به فرد دیگر بسته به پیچیدگی مسائل و پیشرفت آنها متفاوت است. به طور کلی CBT میتواند کوتاهمدت، از چند هفته تا چند ماه، یا طولانیمدت باشد که در طول چندین ماه یا سال ادامه یابد.
آیا CBT برای همه انواع افسردگی مناسب است؟
CBT برای طیف وسیعی از مسائل سلامت روان، از جمله اضطراب، افسردگی، اختلال وسواس OCD، اختلال استرس بعد از سانحهPTSD و غیره مؤثر است. با اینحال، مناسب بودن CBT باید به صورت فردی توسط درمانگر متخصص تعیین شود.
آیا می توان CBT را با سایر اشکال درمان یا درمان دارویی ترکیب کرد؟
بله، CBT را میتوان با سایر رویکردهای درمانی ادغام کرد یا در کنار دارو استفاده کرد و این به نیاز درمانجو و توصیههای درمانگر بستگی دارد.
دکتر پگاه عبادی، مشاور روانشناسی
بدون دیدگاه