-->

مهارت تفکر انتقادی

31 ارديبهشت 1397

سوال مهم می‌تواند این باشد؛ داشتن تفکر انتقادی چه کمکی می‌تواند به من بکند؟
انتقاد کردن با تفکر انتقادی چه تفاوتی دارد؟ اگر شما دارای تفکر انتقادی باشید، هرآنچه که به شما تحمیل و یا ارائه می‌شود را بدون بررسی دقیق و کنکاش در آن نمی‌پذیرید و این تفکر می‌تواند به پختگی و رشد شما در تصمیم گیری کمک کند؛

به علاوه این‌که بهداشت روانی شما کمتر در معرض آسیب‌های جدی قرار می‌گیرد.

انسانی که مهارت تفکر انتقادی را فراگرفته است، راه‌حل ها را قبل از عمل‌کردن بررسی می‌کند، می‌آزماید و بر اساس القائات، عاطفه و هیجان پاسخ نمی‌دهد.

نکته مهم این است که صرف داشتن اطلاعات و دانش نمی‌تواند برای انتخاب مسیر کارساز باشد بلکه مهارت «تجزیه و تحلیل» و «نحوه کاربرد» این اطلاعات مهم است.

مهم‌ترین هدف مهارت «تفکر انتقادی» این است که تحلیل، ارزشیابی و کاربرد «بهترین راه‌حل» را در انسان به وجود آورد. در حال حاضر شما به بی‌نهایت اطلاعات دسترسی دارید که برای ادامه زندگی لازم است تحلیل، ارزشیابی و انتخاب‌های درستی داشته باشید و این نتیجه‌ای است که تفکر انتقادی می‌تواند به شما بدهد.

برای یادگیری و تسلط به مهارت «تفکر انتقادی» لازم است با مفاهیمی آشنا شوید و آن‌ها را به کار ببرید:

1) به آنچه گفته می‌شود یا آنچه که از شما درخواست می‌شود خوب توجه کنید.
همیشه در معرض پیشنهادات و درخواست‌هایی قرار دارید. به جز در موارد اورژانسی که پای مرگ و زندگی در میان است، برای سایر موارد لازم نیست سریع عمل کنید. به خود فرصت دهید و موارد را یک به یک بررسی کنید،‌خوب فکر کنید و بعد عمل کنید.

2) در مورد آنچه مشخص نیست، سوال بپرسید:
اگر در مورد پیشنهادات و درخواست‌ها، ابهاماتی دارید یا برای‌تان به صورت دقیق مشخص نیست، حتماً سوال بپرسید و به جست‌و‌جوی اطلاعات بپردازید. هیچ‌گاه در زمانی که اطلاعات کافی ندارید، یا ابهام دارید،‌تصمیم نگیرید و اقدام نکنید.

3) افکار، عقاید، اهداف، مفروضات،‌حقایق،‌تفاسیر و فرضیه‌های دیگری را نیز در نظر بگیرید:
ذهنتان را باز نگه دارید و اجازه دهید که موضوع را از زاویه دیگری نیز نگاه کنید. بر روی عقیده خاصی اصرار نداشته باشید و موضوع را از جهات دیگری نیز برایش راه‌حل پیدا کنید. این فرآیند به شما کمک می‌کند تا ضرر و منفعت و یا حقایق پنهان را کشف و آن‌ها را مدنظر قرار دهید.

4) ارزیابی کنید:
هرآنچه از شما خواسته می‌شود و یا آن را می‌خواهید انجام دهید، ارزیابی کنید. از خودتان بپرسید چرا من این گزینه‌ها را انتخاب می‌کنم یا چرا فلانی این پیشنهاد را به من می‌دهد؟

5) با دلایل و مدارک تایید کننده، پیشنهادی را قبول کنید و یا کاری را انجام دهید.
بدون دلیل قانع کنند و منطقی کاری را انجام ندهید که برای شما تبعات منفی داشته باشد. احتمالات را بررسی کنید و به نتیجه قطعی در مورد مسیر و راه‌حل برسید.

6) انعطاف پذیر باشید:
گاهی اوقات به فکر و ایده و یا کاری بیشتر تمایل داریم و دوست داریم که این عقیده درست باشد و بر همین اساس اقدام کنیم. به این حالت خشکی ذهن گفته می‌شود.یعنی ذهن نمی‌تواند به موضوعات مختلف توجه کند و فقط به یک جنبه از مسئله توجه می‌کند.
در تفکر نقادانه سعی می‌کنیم همه نظرات، ایده‌ها و راه‌کارها را بررسی کنیم و بهترین گزینه را به دور از تعصب و پیش‌داوری انتخاب کنیم.

7) از تفکر اگر ...... آن‌گاه ..... استفاده کنید.
برای ارزیابی بهتر و اقدام بهتر این مدل می‌تواند به شما کمک کند. این روش به شما کمک می‌کند قبل از آن‌که کاری را انجام دهید، بتوانید نتیجه کار خود را پیش‌بینی کنید. مثلاً اگر من این اقدام را انجام دهم آن‌گاه می‌توانم یا نمی‌توانم به نتیجه دلخواه برسم.

8) بر اساس واقعیت تصمیم بگیرید:
بر اساس نتیجه جست‌وجو، بررسی و شواهد و مدارکی که در واقعیت یافته‌اید تصمیم بگیرید.
پس از آن‌که از تفکر نقاد استفاده کردید و به نتیجه رسیدید، تردید نکنید و بر اساس تفکرخود اقدام به عمل مناسب کنید و یا تصمیم خود را بگیرید.

با تفکر نقادانه یا انسان اشتباه نمی‌کند و یا کمتر اشتباه می‌کند.

روان‌درمانگر و مشاور خانواده

حسن پیرزاد

ارتباط با ما

  • آدرس : تهران-محله جیحون-خیابان شهید حمید بهنود-کوچه شهید محسن شیربانی-پلاک 25-طبقه 3
  • کدپستی: 1344984684
  • ایمیل : selfhelpir@gmail.com
  • تلفن همراه : 09124306822
  • تلفن ثابت : 02166661876
logo-samandehi