-->

گفتگو

02 آذر 1396

گفتگو موضوعی است که این روزها زیاد به آن پرداخته می شود، از میان ارتباطات گفتاری؛ گفتگو جایگاه ویژه¬ای دارد که آن را از بقیه ارتباطات گفتاری مثل تک¬گویی، مشاجره، مجادله، مذاکره، بحث، گپ ... متمایز می¬کند. قبل از پرداختن به مقوله گفتگو در این نوشتار به انواع دیگر ارتباطات گفتاری به طور خاص تک¬گویی و مشاجره می¬پردازم:


تک¬گویی بخش مهمی از ارتباطات گفتاری انسان¬ها را تشکیل می¬دهد، ویژگی¬هایی دارد که بر محور خود-تجویزگری و تحمیل شکل می¬گیرد بدین معنا که نظر و اراده شخص تک¬گو به مخاطبش القا، ابلاغ و تحمیل می¬شود. در تک¬گویی فضای مشترک گفتگو و برابری جایگاهی ندارد و شخص تلاش می¬کند تا در یک رابطه از بالا به پایین طرف مقابل را به انفعال بکشاند و او را برانگیزاند تا نظر وی را بپذیرد و حتی از وی تبعیت نماید.
تک¬گویی بدون به حساب آوردن دیگری پیش برده می¬شود چرا که مخاطب در جایگاه شی یا وسیله¬ای برآوردن اهداف و منافع شخصی به حساب می¬آید. تک¬گو از پند و اندرز و باید و نباید و چنین کن و چنان کن زیاد استفاده می¬کند.
تک¬گویی یک ارتباط یک سویه است، این ارتباط می¬تواند بین معلم و شاگرد، زن و شوهر، والد و فرزند، حاکم و مردم و .... وجود داشته باشد. از دیگر ویژگی¬های ارتباط تک¬گویانه، سلطه¬گری و تجویزگری است که تک¬گو انجام می¬دهد و مخاطب صرفا باید به شکلی که تک¬گو می¬خواهد عمل کند. به عبارت دیگر رابطه آمریت/تبعیت است.
در ارتباط تک¬گویانه، تک¬گو از قبل حقیقت قطعی را می¬داند و آن را به مخاطبش تجویز و تحمیل می¬کند. برای او نظر شخص مقابل ارزش و اهمیتی ندارد مانند شوهری که سلطان بی¬چون و چرای همسرش هست و همسر چاره¬ای جز تسلیم ندارد. در این نوع ارتباط پرسشگری جایی ندارد؛ پرسشگری فقط در یک ارتباط دو سویه و برابر مثل گفتگو امکان¬پذیر هست نه یک رابطه یک سویه. وقتی پرسشی نباشد پاسخی هم در کار نخواهد بود. گاهی اوقات شاید تک¬گو به ظاهر اجازه پرسش و درخواست بدهد اما صرفا یک بازی خواهد بود و در نهایت پاسخ اولیه و از پیش تعیین شده القا و یا تحمیل خواهد شد. برای این که این شرایط تداوم یابد نیاز است یک رابطه بالا به پایین ایجاد گردد به طوری که تک¬گو همه چیز و همه حقیقت را از قبل می¬داند و مخاطب چیزی نمی¬داند یا نمی¬فهمد و به همین علت باید به تک¬گو احترام بگذارد و از وی حرف¬شنوی داشته باشد، اگر مقاومت کند مقاومت وی به هر شکل ممکنی مثل فریب، دروغ و .. از طرف تک¬گو شکسته می¬شود و وادار به پیروی و دنباله¬روی می¬شود. برچسب¬زدن، تحقیر کردن، منفعل کردن و جملاتی شبیه «کاش می-فهمیدی»، «اگر عاقل باشی....» و ... از سلاح¬های فرد تک¬گو برای پیروز شدن در این سبک ارتباط است.
مشاجره در کل مکالمه¬ای تک¬گویانه است و همه ویژگی¬هایی که تا به حال گفتیم را دارد به علاوه این که با مخالفت شدید و ستیزه¬جویی همراه است. در مشاجره اطمینان کامل و تعصب در مورد نظر خود و باطل بودن نظر دیگری وجود دارد و هر یک از طرفین به جای استدلال در مورد درستی نظر خود می¬کوشند باطل بودن نظر دیگری را نشان دهند تا از باطل بودن نظر وی، درستی نظر خود را نتیجه بگیرند. مهم¬ترین ابزار پیشبرد مشاجره خشونت است؛ ایجاد فضای متشنج از طریق داد و بیداد، کنایه، تحقیر کردن، توهین، هوچی¬گری، لبخندهای تحقیر¬آمیز، قطع کردن صحبت و .... از راه¬های خشونت ورزی است. در این سبک ارتباط هر تفاوتی مثل اختلاف در نظر گرفته می¬شود، اختلافی که عامل خصومت¬ورزی است و هر یک از طرفین می¬خواهد برنده مشاجره باشد.
در مشاجره شنیدن سخن طرف مقابل برای درک و فهم نیست بلکه برای کشف خطا در گفته¬های اوست تا از طریق برجسته کردن خطاها، وی را تضعیف و از میدان به در کند. در این نوع ارتباط حقیقت جدیدی کشف نمی¬شود و تغییری بوجود نمی¬آید، فقط هر یک از طرفین بر موضع خود پافشاری می¬کند زیرا هر نوع عقب-نشینی به معنای شکست و پیروزی دیگری به حساب می¬آید. حتی سکوت هم به معنای شکست تلقی خواهد شد. ما در مشاجره تا جایی پیش می¬رویم که مواضع خود را با هویتمان برابر می¬گیریم و تا به آخر پافشاری می کنیم.

منبع: شوق گفتگو اثر حسن قاضی مرادی
حسن پیرزاد-کارشناس ارشد مشاوره خانواده

ارتباط با ما

  • آدرس : تهران-محله جیحون-خیابان شهید حمید بهنود-کوچه شهید محسن شیربانی-پلاک 25-طبقه 3
  • کدپستی: 1344984684
  • ایمیل : selfhelpir@gmail.com
  • تلفن همراه : 09124306822
  • تلفن ثابت : 02166661876
logo-samandehi